Succesvolle leefbaar loon en leefbaar inkomen conferentie

191105 fe0335 fredernst 30cm


Fairtrade kijkt met trots terug op een succesvolle The Only Way is Up! Conferentie. Gedurende twee dagen stond het bereiken van leefbare lonen en leefbare inkomens in agri-food supply chains centraal. De conferentie benadrukte dat een leefbaar loon en inkomen een fundamenteel mensenrecht is en derhalve prioriteit moet hebben. Wetgeving op het gebied van human rights due diligence lijkt daarbij een stap dichterbij te komen. Zowel bedrijven als de Nederlandse overheid lieten zich hier positief over uit als onderdeel van een weldoordachte mix van IMVO maatregelen. Kijk hier voor een impressie van de dag.

Op 5 en 6 november organiseerde Fairtrade de conferentie The Only Way Is Up! in samenwerking met het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken, het Duitse Ministerie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling / GIZ, Hivos, Fairfood, Rainforest Alliance en IDH. Twee inspirerende dagen gevuld met paneldiscussies, presentaties en levendige discussies over leefbaar loon en leefbaar inkomen. Bij de conferentie waren betrokkenen vanuit veel werkgebieden aanwezig, waaronder bedrijven, NGO’s, juristen, brancheverenigingen en overheden van zowel producerende als consumerende landen. De conferentie werd afgesloten met concrete toezeggingen. Fairtrade organiseerde verschillende workshops over het belang van fatsoenlijke prijzen, human rights due diligence, een juiste samensmelting van mededingingsrecht en duurzaamheidsdoelen én een levendig debat over leefbaar inkomen voor cacaoboeren. Daarnaast was Fairtrade nauw betrokken bij sessies over certificering, het nut van sociale dialoog in internationale ketens en leefbaar loon in de bananensector.

Living income is sh%t

De conferentie werd geopend door Antonie Fountain van het VOICE netwerk. Hij zette de zaal meteen aan het denken met zijn tekst ‘living income is sh%t’. Veel duurzaamheidsinitiatieven investeren in productiviteit en efficiëntie met behulp van snoeitechnieken en goede kunstmest. Maar wat is nu écht de beste kunstmest? Antonie draait er niet omheen: Prijs! Een leefbaar loon en leefbaar inkomen is een mensenrecht. Het is een startpunt van waaruit we moeten beginnen, niet het eindpunt.

Decent prices. What stops us?

De workshop over prijzen stond in het teken van de belangrijke vraag ‘wat houdt ons tegen fatsoenlijke prijzen te betalen die boeren een leefbaar inkomen en arbeiders een leefbaar loon laten verdienen?’ Opvallend antwoord op deze vraag kwam vanuit het bedrijfsleven “Wat houdt ons tegen? De keuzes van bedrijven zelf!”, aldus Paul Schoenmaker van Tony’s Chocolonely. “Slechts 10 cent bovenop de verkoopprijs van een chocoladereep maakt het mogelijk om een leefbaar inkomen voor cacaoboeren te realiseren”.


Tijdens dezelfde workshop presenteerde Carla Veldhuyzen van Zanten van Fairtrade internationaal de Living Income Reference Price, de prijs die een boer zou moeten ontvangen voor één kilo cacaobonen om hem in staat te stellen een leefbaar inkomen te verdienen. Een berekening die werd ondersteund door het Ministerie van Buitenlandse Zaken: “Een leefbaar loon of -inkomen is een mensenrecht en dit betekent dat het moet worden gekwantificeerd” stelde Birgitta Tazelaar, plaatsvervangend Directie-Generaal voor Internationale Samenwerking en Ontwikkeling in haar speech. Zij benadrukte het belang om het gat tussen het huidige inkomen en een leefbaar inkomen te dichten. “Wij ondersteunen de berekening van een referentieprijs voor een leefbaar inkomen. Termen als leefbaar loon en leefbaar inkomen klinken geweldig maar zonder gedetailleerde berekening van wat ze in de praktijk voor productprijzen betekenen, is dit slechts een filantropische praktijk”. 

Human rights due diligence: wetgeving is nodig

In de workshop over standaarden en Human Rights Due Diligence, ook wel HRDD, kwam het belang van leefbaar inkomen wederom aan bod. Het gebrek aan een fatsoenlijk inkomen ligt op dit moment aan de basis van veel mensrechtenschendingen en vormt daarmee een belangrijke prioriteit. “Als kinderen niet naar school kunnen dan kun je wel een school bouwen maar als het gezin niet genoeg geld heeft dan moeten kinderen alsnog op het land van hun ouders werken. Je moet problemen bij de kern oorzaak aanpakken”, stelde Peter d’Angremond, directeur van Fairtrade Nederland.


Deelnemers waren het eens dat wetgeving nodig is om een gelijk speelveld te creëren. Tazelaar zag voor de overheid een rol weggelegd op dit gebied en verwees hiernaar in haar plenaire speech “in de komende jaren zal de overheid nog intensiever werken aan wetgeving op dit gebied en onderzoekt momenteel de mogelijkheden.” Een belangrijk aandachtspunt hierbij, zo concludeerde de workshop, is dat de kosten en verantwoordelijkheden die daarbij komen kijken niet worden doorgevoerd naar de boeren en arbeiders die de wet juist oogt te beschermen. 

Zo stellig als Antonie Fountain de dag opende, zo sloot hij deze ook. “Leefbaar inkomen en leefbaar loon is een mensenrecht, een zakelijke noodzaak. Als bedrijf doe je het óff wel, óf niet. Proberen bestaat niet”. In twee dagen hebben we via paneldiscussies, gesprekken en workshops laten zien hoe relevant prijs is binnen de discussie over leefbaar loon en leefbaar inkomen; dat we samenwerken met retail en daarbij accent blijven leggen op coöperaties, werknemersvertegenwoordigers en vakbonden; ook hebben we de relevantie van certificering binnen human rights due diligence kunnen uitdiepen. Met de afsluitende toezeggingen vanuit het bedrijfsleven in cacao, banen en koffie kijken we terug op een geslaagde conferentie.