De Kromme Kieswijzer: Nederland wil eerlijke bananen

20170215 kromme kieswijzer logo cmyk 300dpi onred

Stichting Max Havelaar lanceerde op 1 maart 2017 de Kromme Kieswijzer. Via stellingen konden consumenten er achter komen of de supermarkt waar ze hun dagelijkse boodschappen doen voldoende eerlijk verhandelde bananen verkoopt. Vonden ze dat hun supermarkt alle bananen volgens eerlijke handelsvoorwaarden zou moeten inkopen, dan konden ze data aan de supermarkt laten weten.

Bananen zijn het meest gegeten exotische fruit in Nederland. We eten jaarlijks ruim 720 miljoen bananen, zo’n 42 bananen per persoon. Gezond en vaak ook lekker goedkoop. Onderzoeken uit Duitsland (Oxfam) en de UK (Bananalink) laten echter zien dat lage bananenprijzen uiteindelijk voor rekening komen van bananenboeren en arbeiders aan het begin van de handelsketen. Zij leven en werken onder slechte omstandigheden.

In de filosofie van Stichting Max Havelaar kunnen boeren en arbeiders alleen werken aan betere leef- en werkomstandigheden als er in de keten prijzen worden betaald die dat mogelijk maken. Dat klinkt heel logisch, maar in de praktijk is het onduidelijk welke prijs er via de supermarkt bij boerenorganisaties en plantages terechtkomt. Daarom pleit Max Havelaar ervoor dat er naast strenge milieu- en sociale eisen voor de bananenboeren, ook harde eisen worden gesteld aan de prijzen waar tegen bananen worden ingekocht. Eerlijke handelsvoorwaarden zouden de norm moeten zijn, niet de uitzondering. 

Kromme Kieswijzer

Tegen deze achtergrond lanceerde Stichting Max Havelaar 1 maart 2017 de Kromme Kieswijzer. Een online tool waarmee consumenten via stellingen konden ontdekken of eerlijk verhandelde bananen bij hen passen en hoeveel hun supermarkt er verkoopt. Vonden ze dat hun supermarkt alle bananen volgens eerlijke handelsvoorwaarden zou moeten inkopen, dan konden ze dat aan de supermarkt laten weten. De Kromme Kieswijzer is door bijna 27.000 mensen ingevuld.

De uitkomst van de kieswijzer op 31 maart 2017 was dat 94% van de respondenten wil dat hun supermarkt eerlijk verhandelde bananen verkoopt. Ruim 35% van de deelnemers die een bericht stuurde aan hun supermarkt, richtte dat aan Albert Heijn, dat daarmee veruit de meeste berichten ontving. Van de ‘Albert Heijn klanten’ gaf 94% aan 100% fairtrade bananen te willen; bij Jumbo 97%, bij Lidl 98% en bij Dirk zelfs 99%.

PLUS, SPAR en Marqt 100% overgeschakeld

Met de Kromme Kieswijzer spoorde Max Havelaar supermarkten aan alle bananen volgens eerlijke handelsvoorwaarden in te kopen. Supermarkten PLUS, SPAR en Marqt wezen hierin al de weg. Zij kopen al hun bananen volgens eerlijke handelsvoorwaarden in, herkenbaar aan het Fairtrade-keurmerk. Van alle bananen in Nederland wordt slechts 18 procent ingekocht volgens de eerlijke handelsvoorwaarden van het keurmerk. Dat is te weinig en moet omhoog.

 Eerlijke prijzen in inkoopbeleid 

Het belang van eerlijke prijzen dringt steeds meer door. Maar hoewel het Nederlands bedrijfsleven steeds duurzamer wordt, is een eerlijke inkoopprijs in de keten nog altijd een taboeonderwerp. Via het Fairtrade keurmerk wil Stichting Max Havelaar daar graag doorheen breken. Zo zijn handelaren die volgens Fairtrade voorwaarden werken verplicht om, naast een minimumprijs, per doos bananen (18,14 kilo) één dollar extra te betalen aan boerenorganisaties en plantages. Cijfers van Fairtrade International laten zien dat boeren en arbeiders via deze Fairtrade ontwikkelingspremie jaarlijks in totaal 19 miljoen euro extra kunnen investeren in verbetering van hun situatie.  

Meer informatie

Vraag & Antwoord

Meer over Fairtrade & bananen

Video's