Bestuiven klein
Boer
Vanille,
Oeganda

Kule Zephenus

Kule Zephenus is vanilleteler bij de coöperatie Mubuku Moringa Vanilla Farmers Association, gevestigd in het westen van Oeganda. Mede dankzij Fairtrade kon hij zijn bedrijf de afgelopen jaren meer dan 10 keer zo groot maken.

Bestuiven

Het verbouwen van vanille is een hele kunst in Afrika. In Zuid-Amerika, waar de plant oorspronkelijk vandaan komt, wordt de vanille bestoven door een kleine bijensoort die in Afrika niet voorkomt. Daarom moet elke afzonderlijke bloem door de boeren zelf bestoven worden. Dat doen ze door het mannelijke en het vrouwelijke gedeelte van de bloem voorzichtig tegen elkaar te drukken.

Nieuwe eigenaars

Voorheen behoorde de grond van de vanilleboeren toe aan een Engelse theeplantage. Maar de erfgename van de plantage-eigenaar, Lucy Sturdy, besloot in 1991 om de gronden aan de lokale producenten te geven. Zij stimuleerde hen om biologisch te gaan verbouwen en hielp hen in 2005 om coöperaties te vormen en Fairtrade certificering te verkrijgen.

De vanilleboeren zaten met hun handen in het haar toen de wereldmarkt voor vanille instortte in 2001. Veel van hen wilden hun boerenbedrijven verlaten om hun geluk ergens anders te beproeven. Dankzij Fairtrade kunnen ze het hoofd nu weer boven water houden. Mubuku levert bijvoorbeeld Fairtrade vanille aan de internationale ijsmaker Ben en Jerry’s.

Verwerking

De leden van Mubuku investeerden de afgelopen jaren met succes in de verhoging van de kwaliteit en productie van hun vanille. Toch blijft het knokken voor de boeren, de wereldwijde vraag naar vanille bleef de afgelopen jaren dalen. Om meer af te kunnen zetten lieten de boeren zich in 2009 ook biologisch certificeren. In de toekomst wil Mubuku de verwerking van de vanille in eigen beheer nemen.

Nu wordt die verwerking nog gedaan door de exporteur Ndali. Zij krijgen de vanille als onrijpe vruchten binnen en laten ze in zes maanden langzaam uitdrogen tot aromatische zwarte vanillestokjes. Ndali heeft Mubuku vanaf het begin ondersteund met de verwerking, verkoop en certificering. De exporteur kan ongeveer 30% van de vanille onder Fairtrade voorwaarden verkopen. Hiervoor ontvangen de leden van Mubuku de Fairtrade prijs en premie.

Samenwerken

De coöperatieleden besloten democratisch om de extra Fairtrade inkomsten in onderwijs te investeren. Ook hebben inwoners van het dorpje Balimi met behulp van de premie huizen van steen en cement gebouwd. Bovendien konden bijna alle coöperatieleden een mobiele telefoon aanschaffen, waardoor ze ondanks de grote afstanden tussen hun boerderijen goed met elkaar in contact kunnen blijven.

Volgens de boeren in Balimi heeft Fairtrade ervoor gezorgd dat er onderling meer wordt samengewerkt. Ook de positie van vrouwen is verbeterd. Zij laten hun stem horen als er beslissingen worden genomen en nemen deel aan trainingen over landbouwtechnieken en micro-financiering.

Kule Zephenus

Kule Zephenus (31) begon in 2003 met het telen van vanille. Zijn bedrijfje groeide als kool; 10 jaar geleden begon hij met 100 stokken op driekwart hectare, nu heeft hij meer dan 1800 stokken en zijn er 2 vaste en vijf tijdelijke werknemers bij hem in dienst. Sinds zeven jaar is hij lid van Mubuku. De extra inkomsten die Kule dankzij Fairtrade uit de vanilleteelt haalt, investeert hij niet alleen in zijn bedrijf, maar ook in de studie van zijn broer.

De komende jaren hoopt Kule dat de coöperatie nog meer vanille onder Fairtrade voorwaarden kan verkopen, zodat hij niet meer met individuele handelaren in zee hoeft. Van het extra geld wil hij een nieuw huis op zijn land bouwen. Ook zou hij graag in zijn gemeenschap willen investeren door een kleuterschool voor de kinderen uit het dorp laten bouwen.

Bekijk hier het bezoek van Ben&Jerry’s aan Mubuku.

Infographic mubuku moringa